close
تبلیغات در اینترنت
ویرایش: آری یا نه؟!
یادداشــــت‌های خانــــــــواده‌ی مــــا
تبلیغ


نویسنده : بابا
تاریخ : یکشنبه 31 ارديبهشت 1391
نظرات

 

ویرایش: آری یا نه؟!


آن چه که بر این عنوان دلالت دارد، مفهومی بسیار گسترده است  و قدمتی همزاد با خود متن دارد. شایع ترین نوع ویراستاری در زبان فارسی همان کاری است که "کاتبان و وراقان" بر سر متون کهن فارسی آورده ،  به خیال خود  هر «شغلتنا» را «شدرسنا» می کنند و این، تا آن جا پیش  رفته است که اکنون محققان می کوشند از میان "شدرسنا"های بسیار همان "شغلتنا" را بیابند. این نگاه مداخله جویانه در متن امروز هم ادامه دارد و مرز بین ویرایش و نقد در چشم برخی از وراقان امروزی نیز به درستی مشخص نیست. بنابراین ابتدا به بیان مفهوم علم ویرایش پرداخته می شود.

ویرایش هرگونه دخالت در متن است قبل و یا بعد از انتشار که با معیارهای اصیل علمی قابل دفاع باشد. از این رو نگاه ویراستار، نگاهی منتقد ،کنجکاو و عالمانه داست.

ویراستاری پس از انتشار ـ نقدـ به دو نوع صورت می گیرد یا به صورت حاشیه نویسی در متن و یا به صورت یادداشت در خارج از متن؛ و این هر دو نوع هنگامی که توسط خواننده ای آگاه انجام شود سودمند است و سود آن گاه فراگیر است که به صورت مقاله ای درباره ی اثر انتشار یابد؛ در این صورت خود نقد نیز قابل نقد و دفاع خواهد بود. ویراستاری پس از انتشار به طور معمول درگیر محتوای متن است و البته هیچ متنی نیست که نتوان درباره ی آن قلم را  به حرکت در آورد.

ویراستاری پیش از نشر می تواند به دو صورت محتوایی و ظاهری انجام شود؛ در ویراستاری محتوایی آن چه که مهم است این است که صاحب اثر  تا چه حد خود را در نوشته اش،  صاحب نظر بداند و از آن جا که تا شخص خود را صاحب نظر نداند، به انتشار دست نمی زند، پس بدون شک اجازه ی ویرایش محتوا را به هیچ کس نخواهد داد و البته این شخص، دیگر نباید از نقد نوشته اش دلگیر شود. اگر از این نوع ویرایش قبل از نشر، در کتاب ها بتوان چشم پوشی کرد، اما در روزنامه ها و مجله ها از آن گزیر نیست. زیرا در این گونه نشریه ها مطالب، معمولا از همه‌ی گروه‌ها، برای چاپ عرضه می شود و گاهی کمی مطالعه در موضوع، نویسنده را به اظهار نظری غیر علمی  وا می دارد و این مطلب برای نشر در اختیار روزنامه قرار می گیرد. در چنین مواقعی ویرایشگر محتوا با اطلاعات بیش تر خود می تواند، مانع از انتشار اظهار نظر غیر علمی شود  و موضوع را به نویسنده اطلاع دهد. البته چنان چه مطلب منتشر شد، وان گاه حساسیت برانگیخت، نگاه ها باید متوجه ویراستار باشد نه نویسنده؛ زیرا اوست که مسوولیت را بر عهده گرفته. اگر بنابر دلایل و شرایطی ویراستار خود را ناگزیر از تایید نوشته ای برخلاف طبعش دید، باید با نوشتن یادداشتی در ابتدا یا انتهای متن توجه خواننده را به اصول علمی خود جلب کرده، دلایل خود را برای انتشار بیان کند.

اما درباره ی ویرایش صوری، بیش تر نویسندگان در اشتباهند، آنان گمان می کنند که این ویرایش، نقد اندیشه ی آنان خواهد بود؛ در صورتی که ویرایش صورت، تنها آرایش ظاهر نوشته از حیث کاربرد صحیح صورت های دستوری و نگارشی  است. برای ویراستار این مساله تا آن جا اهمیت دارد که به خود اجازه نخواهد داد تا کلمه ای را در متن جایگزین کلمه ای دیگر کند. او تنها پیش نهاد خود را برای نویسنده بیان خواهد کرد. این ویراستار را، با محتوا کاری نیست او حتی به سبک نویسنده هم کاری ندارد. او نگاهش تنها به ظاهر نوشته است.

بنابراین، این که بعضی از "وراقان امروزی"  وظیفه ویراستار را نزدیک کردن سبک شخصی نویسنده به سبک معیار جامعه می دانند سخنی گزاف است(تارنمای خبرگزاری فارس:1/9/87). وظیفه ویراستار هرگز این نیست.

از این گونه سخنان باز هم متاسفانه هست؛ مانند این که ویراستار گاهی ساختار یک کتاب را تغییر می دهد، او با حفظ خط داستان و شیوه ی نگارش نویسنده با جابه جایی جمله ها متنی به دست   می دهد  که خواننده از خواندن آن اظهار رضایت می کند(تارنمای خبرگزاری کتاب ایران:3/2/88).

اگر در این گفتار دقت کنیم عدم اندیشه ی کافی در آن به چشم می آید. چطور می توان ساختار متنی را تغییر داد، اما  شیوه ی نویسنده را نیز حفظ کرد.

این گفته ها از آن جا ناشی می شود که این "وراقان" اهمیت خود را به اندازه ی نویسنده و شاید هم بالاتر می دانند. آیا واقعا چنین است؟ البته که نه! البته با تعریفی که از ویرایش و وظیفه ی ویراستار انجام شد. زیرا این نویسنده است که  اندیشه ای را طرح می کند و پیش می برد، و ویراستار تنها ناظر بر جریان است مگر این که نویسنده از ویراستار تقاضای هم فکری کند که آن گاه دیگر ویراستار تنها ویرایشگر متن نیست بلکه خود نیز مجری و نویسنده ی متن است. این که ویراستار را مشاور بدانیم بیراهه رفتن است. ویراستار حق چنین کاری ندارد، اگر دارای اندیشه ای است که آن را قابل عرضه می داند، شایسته است که آن را نشر کند وگرنه نباید در نوشته ی دیگران مداخله کند، مگر این که نویسنده چنین حقی به او داده باشد. شاید نویسنده بنا به دلایلی بخواهد مطلبی را که اشتباه است در ذهن خواننده جای دهد. کار ویراستار در نخستین بار فقط تذکر محترمانه به نویسنده است تا اگر اشتباه سهوی باشد بر طرف شود و گرنه حق دخالت در متن را ندارد و اگر نمی توند با این مساله کنار بیاید، بی تعارف باید ویرایش آن متن را کنار بگذارد، و به نویسنده اطلاع دهد، سپس نگاه خود درباره ی متن را پس از انتشار آن، بیان کند. متاسفانه وراقان این مطلب را نمی دانند و یا نمی خواهند اجرا کنند؛ پس به نویسنده باید حق داد که از هر ویراستاری فراری باشد.

تعداد بازدید از این مطلب: 245
موضوعات مرتبط: نوشته‌های بابا ,
|
امتیاز مطلب : 0
|
تعداد امتیازدهندگان : 0
|
مجموع امتیاز : 0


مطالب مرتبط با این پست
می توانید دیدگاه خود را بنویسید

محبوب در تاریخ : 1391/3/5 - - گفته است :
بابایییییییییییییییییی؟
مطالب سخت سخت ننویسینادبیات من در حد پنجم دبستانه خوبشکلک

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی

تبلیغ


براي اطلاع از آپيدت شدن وبلاگ در خبرنامه وبلاگ عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود